NHỰT  KƯ  NGÀY VỀ -  Dương Tấn Long

Kỳ 8



 


Tôi về đến khu dân cư Bắc thị trấn vào lúc 17h20. Nghe nói đă lâu, nhưng nay mới có dịp đi ngang qua. Khu này h́nh thành đă hơn 15 năm nay. Nhiều công tŕnh công cộng nằm trên tuyến đường, như trường cấp 3 nguyễn Trăi, trường cấp 2 Hùng Vương, bệnh viện đa khoa 200 giường. Khu qui hoạch mới này c̣n có sân vận động, nhà máy cấp nước, một số cơ quan công quyền, các nhóm nhà ở liên kế. Một ngôi trường Đại học Dân lập đang xây dựng nơi đây. Tôi chưa bao giờ dám nghĩ đến Ninh Ḥa sẽ có trường đại học, một sự kiện lớn ở lănh vực giáo dục của quê nhà. C̣n có dự án xây những chung cư . v.v.

Có lẽ đây là khu đất “vô tội vạ” nhất của Ninh Ḥa, nằm gần thị trấn có thể khai thác mà không tốn nhiều công sức và kinh phí bồi thường, giải tỏa. Cũng không "mắc mớ" ǵ đến ai v́ là đất hoang. Lưng dựa vào núi, mặt bám quốc lộ 1 và đường đi Ninh Đông, với diện tích hơn 240 hecta, rất thuận tiện giao thông. Nền đất núi rất tốt cho xây dựng, nhất là làm hạ tầng.

Tôi c̣n nhớ 40 năm trước, nơi đây rất hoang vắng. Gần núi nhưng địa thế bằng phẳng, ít cây lớn, chập chùng những bụi gai thấp. Không chính thức là nghĩa trang nhưng rải rác dọc chân núi đến gần quốc lộ 1 là mồ mả của người dân Ninh Đa và thị trấn Ninh Ḥa. Chen lẫn là khu huấn luyện Nghĩa quân của đồn GI.

Nhớ một chiều tháng chạp năm “hồi ấy”, tôi và chú Dương Tấn Thưởng đi tảo mộ một người thân. Đang loay hoay cuốc đất, dăy cỏ th́ nghe đạn nổ như chiến trận. Không biết súng bắn từ hướng nào nghe rất lớn và gần. Cứ sau tiếng nổ của đạn là âm thanh dội từ núi ra rất kinh khiếp. Khi ấy tôi c̣n bé nên sợ muốn văi đái. Chú Thưởng trấn an, bảo lính đang tập bắn bằng đạn giả, không sao cả. Nói vậy chứ nh́n chú mặt mày xám ngắt, hồn vía tôi cũng lên mây. Mỗi lúc tiếng súng càng gịn. Chú tôi lớn tiếng kêu, báo có người, nhưng vô vọng. Cứ nghĩ các mũi súng đang chĩa về phía ḿnh – Cho chúng mày chết luôn !?. Sợ quá! hai chú cháu đành phải ḅ ra khỏi "lằn tên mũi đạn".! Và năm ấy, một ngôi mộ người thân không nhang khói...Từ đó tôi không bao giờ được trở lại nơi này, v́ chiến tranh đến hồi cao điểm, quân đội Mỹ đến đóng quân, san ủi thành b́nh địa. Sau đó sư đoàn Bạch Mă Đại Hàn đồn trú một thời gian khá dài. Một căn cứ bất khả xâm phạm. Nhiều nấm mồ nơi đây thành hoang lạc.

Trên đường về thị trấn, đoạn từ đèo Bánh Ít đến “Ngă ba ngoài", xe cộ lúc nào cũng nườm nượp và cao tốc v́ thuộc quốc lộ 1. Nghe bà con nhiều than phiền về sự nguy hiểm của việc đưa đón con đi học ở trường Hùng Vương. Với tuổi mới rời khỏi Tiểu học, cha mẹ không an tâm để con tự đi, dù đi bộ hay xe đạp. Ngay cả phụ huynh cũng phải lo ngại khi đi vào tuyến đường này. Thị trấn Ninh Ḥa có hai trường cấp 2 công lập, học sinh phải học theo tuyến. Một dành cho tuyến phía nam là trường Đinh Tiên Hoàng (Trần B́nh Trọng cũ), và tuyến phía bắc là trường Hùng Vương. Học sinh cấp 2 của xóm Rượu, xóm Vĩnh Phú đều phải ra học trường này. Với học sinh cấp 3 dù sao tuổi đă lớn, chúng nó tự đi đến trường Nguyễn Trăi, phải qua “tử lộ “ ấy, nhưng có thể chấp nhận được.

Đường sá đă phân định rơ từng loại: Quốc lộ, tỉnh lộ, xa lộ, hương lộ.v.v mỗi loại đường có yêu cầu riêng của nó. Đi đứng theo kiểu “huyện lộ” mà rơi vào quốc lộ th́ hăy coi chừng!

Tôi có người em gái tên Trần Mai, con người cô ruột, nhà làm bánh kẹo hiệu Lợi Hanh ở chợ Ninh Ḥa, bị xe Honda đụng ở thị trấn, rất nguy kịch. Trên đường đi cấp cứu bằng Honda ra bệnh viện mới, khi vào “tử lộ” đă bị một chiếc xe gắn máy khác bồi tiếp đành phải chở về nhà mai táng. Ông già vợ tôi vào một chiều mưa đi Honda từ Ninh An về, khi quẹo trái vào làng Hà Thanh bị ngay một yên hùng 2 bánh, chạy tốc độ kinh hồn, lao vào, tiễn ông văng 8 mét, khỏi cần phải đi cấp cứu, mặc dù bệnh viện gần đó. Đứa em vợ đi xe gắn máy từ Ninh Diêm về đến “tử lộ”, ngay cầu Nước Đục bị một xe đ̣ xuyên quốc gia, chạy vù qua, tặng mấy tiếng c̣i như sét đánh, cô em hoảng hồn, ngă ngang bên vỉa cầu, trầy cả ḿnh mẩy, gẫy cả xương vai. Tất cả những tai hoạ trên tôi chỉ biết trong phạm vi gia đ́nh và xảy ra trong 3 năm trở lại đây. C̣n bao nhiêu nữa những vụ tôi không biết ở phạm vi rộng lớn hơn.?!.

Nơi ấy có một khúc quẹo rất nguy hiểm. Tôi chứng kiến nhiều những chiếc xe khách qua khúc quanh này xả hết tốc lực như xe đua. Bà con Ninh Ḥa c̣n nhớ hơn 35 năm trước, một chiếc xe hành khách chạy về xứ Quảng, sau khi qua khúc quanh đă không muốn chạy tiếp mà xuống sông nằm chơi, khiến một nửa hành khách gởi hồn lại Ninh Ḥa.

Cùng với cái chết của ba tôi ở Nha Trang, đă cho tôi những kinh nghiệm và ấn tượng đau thương về tai nạn giao thông khi được “mục sở thị” cảnh xe cộ trong buổi chiều về, qua đoạn đường này. Nên biết rằng: So với hơn 30 năm trước, xe cộ bây giờ số lượng tăng lên gấp nhiều lần.

Kể lể hơi dài về vấn nạn trên v́ nó là một bức xúc. Mong t́m một hướng giải quyết. Đành rằng không phải cứ vào đoạn đường đó mới sinh chuyện, nhưng rơ ràng xác suất tai nạn sẽ xảy ra rất cao nếu cứ thả các em học sinh "một cơi đi về". Nếu phụ huynh biết lo toan, v́ con cái, th́ trong ḷng cứ lo canh cánh. Phải đợi lúc đưa đi, canh giờ đón về, chẳng làm ăn ǵ được. Có nhiều gia đ́nh khó khăn, thiếu từ thời gian đến xe cộ. C̣n đâu cái thời mấy thằng học tṛ xóm Rượu của tôi học trường Trần B́nh Trọng, chiều về muốn đi đại lộ cứ yên tâm, theo đường nhựa mà thẳng tiến. Muốn đi tắt th́ đến tịnh xá Ngọc Hiệp, băng đồng về hướng G̣ Lăng. Tha hồ hái hoa bắt bướm, mấy giờ về đến nhà cũng xong. Có sơ suất dọc đường cha mẹ chẳng quá nao núng, v́ gia đ́nh có đàn con gần một tiểu đội. Bây giờ mỗi nhà chỉ 2 đứa th́ không canh cánh sao được.

Theo tôi, nếu phải phân ra hai tuyến theo khu vực th́ trường cấp 2 cánh bắc Hùng Vương đặt ở vị trí trường tiểu học Ninh Ḥa (Pháp Việt cũ) ở Vĩnh Phú là đẹp nhất. Hợp cả t́nh lẫn lư. Bán kính phục vụ công bằng. Từ Ninh Đa vào, cầu Gỗ xuống, xóm Rượu qua, khoảng cách như nhau. Tại sao phải đưa một trường cấp 2 ra xa tít như vậy ?!. Có thể trường Hùng Vương thuận tiện cho khu dân cư mới, nhưng rất bất tiện cho phần lớn học sinh tuyến ấy (khoảng 80%). Đă đi xa lại nguy hiểm. Đổi lại, cơ quan công quyền đang sử dụng trường tiểu học Ninh Ḥa, xin mời về khu qui hoạch mới ở đèo Bánh Ít, như một số cơ quan công quyền khác, thế là xong.

C̣n đă lỡ trót th́ phải biết trét. Để khắc phục phần nào những nhược điểm trên, tôi thấy cần phải mở thêm một tuyến đường nội bộ từ đường thị trấn vào khu dân cư mới mà không phải đi ra quốc lộ. "Huyện lộ" này tạm thời có thể sử dụng con đường có sẵn cách "Ngă ba ngoài" chừng 40 m, nằm giữa chùa Khánh Long và ngôi biệt thự của ông hội đồng Nguyễn Duy Phiên. Trẻ em đi học hoặc người dân thị trấn muốn đi bệnh viện đến đây quẹo trái. Chỉ cần nâng cấp, mở rộng đường này và t́m chỗ kết nối vào khu mới. Nó cũng giúp cho người đi, về từ Ninh Đông và thị trấn không phải đi ra “tử lộ”, rút ngắn được thời gian.

17h30. Vuợt qua "Ngă 3 ngoài", bước vào đường Trần Quí Cáp của thị trấn. Nắng chiều đă nhạt, cảm giác nhẹ nhàng. Nh́n ngôi nhà ông hội đồng Nguyễn Duy Phiên (cha của luật sư Nguyễn Nổi), qua đồng lúa xanh ŕ, rất đẹp tôi không bỏ lỡ cơ hội bấm vài pô h́nh. Từ khi biết ngôi nhà này, đây là lần đầu tiên thấy nó lộng lẫy như vậy. H́nh như vừa được chỉnh trang và sơn phết. Có thể hiểu đây là thời kỳ "phục hưng" của ḍng tộc ông Hội đồng.

Đường về thị trấn thênh thang. Hai vỉa hè với hàng cây bằng lăng nở nhiều hoa tím, đường phố thêm duyên dáng. Một số nhà thơ Ninh Ḥa nhạy cảm, vội dùng đặc điểm trên để gán cho thị trấn Ninh Ḥa là "Thị trấn hoa bằng lăng". Tường Ḥai có bài thơ “ Thị trấn hoa bằng lăng" dài 16 câu ca ngợi cái đẹp ấy: "Những chiều tôi xuống phố/ Thị trấn hoa bằng lăng/ con đường chia hai ngơ......Lung linh ngh́n hoa tím/ đong đưa lá lay cành..." hoặc Phạm Dạ Thủy với bài "T́nh quê " có nhắc: “...Hoa bằng lăng nhuộm tím chiều bảng lảng/ Hoa sữa về đêm thơm một góc trời...". Tên phố dung dị, dễ nghe, nhưng vẫn c̣n xa lạ, chưa phải thuộc tính của Ninh Ḥa. Đọc thơ Tường Hoài tôi cứ nghĩ đến một phố núi nào đó.

Đoạn đường này có lẽ êm đềm nhất của trục xương sống Trần Quí Cáp qua thị trấn Ninh Ḥa. Từ Bưu điện trở vào "Ngă ba bùng binh" th́ rối rắm bởi sinh hoạt phố chợ. Từ "Ngă ba bùng binh" đến "Ngă ba trong" lượng người xe đông hơn v́ tuyến quốc lộ 26 (quốc lộ 21 cũ) đổ xuống. Cho nên người dân thị trấn muốn t́m chút tươi mát thường chạy xe ra hướng này. Có thể nh́n đồng lúa, núi non, an toàn.

Buổi tối. Dù đă phát triển nhiều nhưng thị trấn Ninh Ḥa vẫn là phố huyện. Nếu là khách th́ tâm trạng của tôi buổi tối ở thị trấn buồn lắm. Không có sinh hoạt công cộng nào có sức hấp dẫn, thu hút được nhiều người. Phố chợ đóng cửa sớm. Hầu như người dân ở nhà xem TV. Ninh Ḥa xem được 5 đài vào ban đêm. Gồm 3 đài trung ương, đài Khánh Ḥa và đài Ninh Ḥa.

Chỉ có vài dịch vụ, sinh hoạt dành cho cho thanh niên:

Một số quán bi da nằm lẫn trong các xóm, thưa thớt người chơi v́ môn này đă xưa như trái đất.

Quán cà phê ăn khách nhất với đám thanh niên nam nữ, thích đèn mờ ảo! Các quán này kín đáo, lùi sâu về các sân vườn ven thị trấn, cách chợ Dinh phạm vi nửa cây số. Ở dưới xóm Mới có Hương Cau, Phong Lan, quán 42 (nhà thầy Hà), Nguyệt Cầm (của Nam Kha). Ở Phước Đa có Hoa Lan, Đồng Dao. Ở gần trường Trần B́nh Trọng có quán Hạ, quán 69, Trung Nguyên. Ở B́nh Thành rất nhiều quán, có: Quỳnh, Chân T́nh, Tuổi Ngọc..v.v. không ai cấm dùng ngôn từ "kêu" nhất để đặt tên quán ḿnh. Ở khoảng này chưa chắc ai địch lại.

Tên "kêu" nhưng quán đẹp hay không là chuyện khác. Tôi thấy ở Ninh Ḥa không quán café nào có kiến trúc đẹp, được đầu tư đến nơi chốn như kiểu Nha Trang. Cơ ngơi tàm tạm, trây trét hoa lá cành cho vui mắt. Quán sân vườn có diện tích lớn, lều chơng, bàn ghế tự nhiên. Chỉ cần phô diễn về đêm, đèn màu giăng mắc, không cần nhiều ánh sáng. Không gian ngăn cách, riêng tư, đủ kín đáo để “ṃ cua bắt ốc" là thành công. Ban ngày rất vắng khách.

Mang tính thời đại hơn th́ có các quán Internet. Phong trào này đang lên. Ninh Ḥa hiện có khoảng 16 quán cho thuê computer để truy cập Internet với hơn 300 máy. Mỗi quán có từ 20 – 30 máy. Không ai phủ nhận giá trị của phương tiện thời đại này. Một người giỏi khai thác, ngồi một chỗ có thể tóm thu thiên hạ. Nhưng thị hiếu và khả năng cuả thanh niên Ninh Ḥa chưa làm được chuyện đó. Chỉ loanh quanh những tiện ích rẻ tiền, những thông tin vô bổ. Đa số vào máy để chat, nghe nhạc, chơi game, “táy máy” những hàng “độc”. Nói cách khác, việc thuê máy ở các điểm Internet hiện chỉ ở nhu cầu giải trí. Tuy vậy không phải thanh niên nào cũng biết sử dụng phương tiện này. Chỉ một số đang là học sinh.

Ninh Ḥa được xem là vùng đất phát triển mạnh dịch vụ Internet so với nhiều huyện khác của Khánh Ḥa. Mừng cho quê nhà phát triển được lănh vực này. Nhưng cần phải hướng dẫn, trợ giúp, quản lư đúng mức để khai thác được nguồn tri thức của nhân loại một cách tích cực. Làm sao các em đến Internet v́ nhu cầu học tập, làm việc nhiều hơn là "giải trí".

Về Ninh Ḥa lần nào tôi cũng vào quán Internet ở Xóm Rượu để đọc, gởi e-mail, theo dơi tin tức. Ngồi chừng 1-2 giờ. Nh́n ngó xem bọn trẻ làm ǵ, sinh hoạt ra sao. Thực trạng các quán Internet ở Ninh Ḥa chẳng khác Nha Trang, Sài G̣n. Giá thuê máy là 3 ngàn đồng/giờ, trong khi dùng máy nhà, tiền phải trả khoảng 10 ngàn/giờ. Tuổi như tôi mà ra quán Internet ngồi là chuyện lạ.

Buổi tối ở Ninh Ḥa ư nghĩa nhất là đến với t́nh thân và đi ngủ sớm...

 

Dương Tấn Long
 
(xem tiếp kỳ 9)

 


 

 

Đọc :      Kỳ 1     Kỳ 2      Kỳ 3     Kỳ 4     Kỳ 5     Kỳ 6    Kỳ 7    Kỳ 8    Kỳ 9

                  Kỳ 10    Kỳ 11    Kỳ 12    Kỳ 13   Kỳ 14   Kỳ 15 (Hết) 

 

        Trang Văn Thơ của Dương Tấn Long