NHỰT  KƯ  NGÀY VỀ -  Dương Tấn Long

Kỳ 7



 


Đến một bến sông khác, ngồi đợi 10 phút, không thấy khách qua đ̣. Trên sông một chiếc ghe với chú bé chừng 15 tuổi chèo loanh quanh. H́nh ảnh vẫn giống như bến Bà Đa: Ḍng nước trong xanh, tre um tùm, đôi bờ rợp bóng, một con đường ṃn... Chụp mấy tấm h́nh rồi tiếp tục lên đường, mang theo một thắc mắc v́ chưa biết đó là bến sông ǵ.

Cứ ngỡ càng đi tới, xóm làng sẽ thưa vắng, không ngờ gặp một vùng dân cư trù phú hơn. Đến làng quê vào buổi chiều, màu lúa chín vàng, phẳng đều mênh mông, tạo một ấn tượng tốt đẹp. H́nh ảnh thanh b́nh, no ấm gợi lên niềm hân hoan, lạc quan.

Đi một lúc, con đường quẹo phải. Bên trái có cây cầu beton bắc qua sông, không biết chạy về đâu. Tôi cứ bám bên phải đi tới. Con đường tráng nhựa xuất hiện. Trước mặt, một ngôi trường có lầu, mái ngói, khang trang tên Trần Quang Khải. Nh́n xa hơn bên phải, ngôi đ́nh Văn Định với chiếc cổng tam quan và cái án phong khắc h́nh con kỳ lân màu sắc sặc sỡ không kém đ́nh Phú Nghĩa. Tôi ghi nhận tất cả vào ống kính. Đi qua hai thôn làng đều có ngôi đ́nh với chiếc cổng nặng tính phô trương, gây chú ư như vậy cho tôi suy nghĩ rằng, đời sống vật chất đă khá lên, người dân quê bắt đầu nghĩ đến phần tinh thần. “Phú quí sinh lễ nghĩa" là vậy. Nhưng mức độ phú qúi ở đây chỉ cho lễ nghĩa tới cái cổng chứ chưa vào đến tận ngôi đ́nh. Cuộc sống dân quê vẫn c̣n nhiều điều phải lo, chưa thật sự sung túc. Nh́n bộ mặt đ́nh làng sẽ biết được cái hồn và sức sống, v́ nó là chỗ dựa tâm linh của làng quê.

Tôi bồi hồi khi đặt chân vào vùng Văn Định. Địa danh này đă nghe từ thời c̣n bé, khi má tôi nói rằng thầy hiệu trưởng trường Đức Trí Ngô văn Cử quê ở Văn Định. Nghe Văn Định là tôi nghĩ ngay đến thầy Cử. Tôi cũng biết loáng thoáng rằng có một địa danh Văn Định ở Ninh Phú. Những người dân miền dưới lên đây khẩn hoang, lập nghiệp, định cư nên đặt tên làng Văn Định để bày tỏ ḷng ḿnh với quê cũ. Để phân biệt, người dân gọi Văn Định ở Ninh Phú là Văn Định hạ và nơi này là Văn Định thượng.

      
       Trường Trần Quang Khải                             Đ́nh Văn Định

Con sông Lốt đă xa khuất. Bến sông không c̣n làm bận ḷng. Tôi có cảm giác mất phương hướng. Chẳng biết nhà bạn ḿnh ở đâu ? khi ra đi tôi nghĩ rằng, nhà bạn ở gần trụ sở xă Ninh Đông, cứ thế mà t́m tới. Hỏi th́ sẽ ra cả. Ở thành phố có tên đường, số nhà. Ở quê chỉ cần tên làng, tên người.

Ghé vào một quán, đổ thêm xăng, luôn tiện hỏi đường đi trụ sở xă Ninh Đông. Qua hướng dẫn, tôi theo con lộ tráng nhựa về hướng núi. Đất vườn nơi đây g̣ cao, nhiều chất sỏi đá. Tôi h́nh dung đây như là thôn Đoài của miền Bắc. Ngạc nhiên khi gặp đường xe lửa một lần nữa. Chui qua cầu Sắt đă gặp con thiết lộ vậy đây là đường sắt nào?! Chợt nghĩ rằng ḿnh đă đi ra hướng Bắc chứ không phải đi theo hướng Tây. Tôi ngược ḍng suy nghĩ và đoán rằng vùng gần núi này có thể là Ổ Gà. Vùng mà ngày trước, khi nghe nói đến ai cũng ớn lạnh với huyền thoại "Cọp Ổ gà".

Trụ sở xă Ninh Đông hiện ra trước mặt. Hôm nay chủ nhật không làm việc, vắng người. Khu vực này nhà cửa thưa thớt, không đông như Văn Định. T́m người hỏi nhà thật khó. Nhà không nằm ven lộ mà ở bên trong vườn.

Khu nhà bạn cách trụ sở xă Ninh Đông không xa, thuộc làng Phước Thuận. Nơi đây cây vườn rợp mát. Rất vắng lặng nên chỉ nghe tiếng gió rung cành lá lao xao. Chạnh ḷng với cảnh tỉnh mịch. Đây không đến nổi là nơi "chó ăn đá, gà ăn muối" nhưng cảm giác của tôi th́ gần như vậy. Không biết cớ sự nào đưa đẩy bạn ḿnh về chốn tận cùng này.!?

T́m được nhà. B́nh thường như những ngôi nhà ở nông thôn khác. Đứa con gái cho biết ba mẹ đi vắng. Mẹ bán hàng ở chợ Lạc An, ba mới đi hớt tóc. Không biết ba hớt tóc ở đâu, nhưng đi bằng xe máy. Tôi thất vọng với thông tin này. Đi bằng xe máy th́ đă "cao bay xa chạy"?!. Tôi ngồi nghỉ trước thềm nhà, ngắm cảnh sân vườn. Khung cảnh nơi đây rất an b́nh. Hỏi chuyện cháu gái vu vơ để chờ cơ may bạn quay về. Đợi 10 phút, không thấy. Quyết định đi t́m bạn. Tôi chạy xe ngược về hướng Văn Định. Đi khá xa, đưa mắt nh́n quanh quẩn. Một quán hớt tóc đơn sơ bên đường. Chiếc xe đạp dựng trước cửa, có người khách đang ngồi quay lưng. Cố nh́n nhưng không thể nhận dạng. Chắc không phải, v́ bạn đi xe máy kia mà. Tôi tiếp tục đi. Đi hoài không gặp một quán nào khác. Dự định nếu t́m không ra th́ về luôn thị trấn. Chợt nghĩ, chữ "xe máy" mà cháu gái nói, có thể là xe đạp, v́ người quê ḿnh vẫn gọi như thế.?! Tôi quay xe chạy ngược lại. Vị khách đang dựa ngữa trên ghế, "đê mê" với màn cạo mặt. Nghe hỏi đúng tên, thợ hớt tóc ngừng tay và khách nhỏm lên quay ngược lại. Chính hắn!. Bạn ngạc nhiên trước sự xuất hiện của ḿnh. Không do dự, bạn yêu cầu ngừng hớt, trả tiền và cùng nhau về nhà.

Sau vài thăm hỏi, làm các thủ tục cần thiết. Bạn bảo tôi đợi và lấy xe đạp chạy đi ngay. Biết chắc chàng đi lo cuộc nhậu! Tôi chỉ kịp nói với theo - vừa thôi!. Đi dăm phút bạn quay lại với một túi nặng, mở ra toàn bia chai Sài g̣n và một gói mồi. Bao nhiêu lần gặp đều thế. Nhập gia tùy tục. Chừng nào chịu không nổi th́ xin hàng. Đă nghe vợ con rầy rà và bác sĩ thăm hỏi chàng nhiều lần, nhưng niềm vui nơi này chỉ có thế. Hôm nay gặp tri kỷ, chàng dư lư do chính đáng để biện hộ với vợ con. Có hy sinh cũng đành!. Nh́n lượng bia ấy đủ biết chàng bất kham thế nào.

Bạn tôi tên Trần Văn Suốt, một người khá nổi tiếng ở thị trấn Ninh Ḥa hơn 5 năm trước. Suốt "nổi tiếng" không phải v́ giàu có, tài ba hoặc quyền cao chức trọng, mà đúng với nghĩa đen của hai chữ này. Khi nghệ thuật thứ 7 không c̣n đất sống và rạp Vĩnh Hiệp đóng cửa th́ Suốt cũng “mất tiếng” từ đó. Suốt làm nghề rao, giới thiệu phim cho rạp vĩnh Hiệp. Gần 10 năm, cứ mỗi sáng, trên chiếc xe đạp, lỉnh kỉnh chiếc loa, âm li, b́nh ắc qui, quần khắp nẻo đường thị trấn. Chân đạp, tay lái, miệng nói, giọng điêu luyện không thua ǵ phát thanh viên các đoàn cải lương Nam bộ khi xưa. Không nổi tiếng sao được, rất ồn ào nữa là khác!. Những năm ấy, mỗi lần về Ninh Ḥa, muốn gặp bạn chỉ cần nghe tiếng loa vang, ra trước nhà đón đường là xong.

Là bạn ở trung học Ninh Ḥa từ lớp 7 đến lớp 9. Suốt lớn hơn tôi 3 tuổi nên mùa hè 1972 đi lính cùng với một số bạn lớn tuổi khác. Nhà dưới chân cầu Sắt, phía Quang Đông, bên bờ sông Dinh. Cha theo nghề hát bộ nên "rày đây mai đó”. Suốt học trễ là do vậy. Bạn nhiều tài vặt: Đàn hát, văn thơ, vơ thuật…và một chút đào hoa. Có lẽ do ảnh hưởng máu ca xướng của cha; một kép chính cuả đoàn hát bộ. Những ngày ở Đồng Đế, sau đó là chiến trường Quảng Trị, dù chiến tranh ác liệt Suốt vẫn thường viết thư thăm tôi và không quên kèm theo mấy câu thơ t́nh. Thỉnh thoảng kể những chiến công tán gái ở xóm làng nơi đóng quân. Chàng đi lính thiết giáp nên có điều kiện để phát huy những tài vặt của ḿnh. Tôi đến với Suốt tự nhiên, thân ái và đồng cảm cuả bạn bè mới lớn. Thứ t́nh bằng hữu lung linh ấy cứ lăng đăng theo tôi suốt nửa đời qua.

16g30 Tôi xin hàng!. Bạn nài đến 16h45. v́ 17h phải ra pḥng thông tin Xă Ninh Đông mở máy, phát thanh chương tŕnh buổi chiều. Tôi ngạc nhiên khi nghe kể công việc thông tin văn hóa của chàng. Buổi sáng sưu tập tin tức, viết bài, thu âm vào băng cassette. Buổi chiều đúng 5 giờ, đưa vào máy, mở cho dân trong xă nghe qua các loa công cộng. Không ngờ cái giọng "Sơn Đông" của chàng vẫn c̣n được trọng dụng, kiếm đủ gạo cho 4 miệng ăn. Bất ngờ nhất khi chàng dẫn ra sau nhà để khoe hệ thống âm thanh và dàn nhạc. Nếu làm văn hóa thông tin chỉ đủ kiếm gạo th́ đây mới là việc kiếm tiền tiêu vặt. Không ngờ nơi chốn "thâm sơn cùng cốc" hiện diện những thứ "ác ôn" này. Một cây organ, 2 cây guitar điện, bộ trống, một dàn ampli, mixer và những thùng loa to tướng. Chẳng có cái nào mới và nguyên vẹn cả nhưng trông rất nhà nghề. Với những thứ này Suốt lập một ban nhạc chuyên đi phục vụ lễ tiệc, đám cưới. Mỗi tháng kiếm được vài show là sống ngon lành. Bạn nói có thể chơi được tất cả nhạc cụ ở đây. Tôi cười mỉm và thắc mắc liền bị bạn thuyết cho mấy chương nhạc lư và cách chơi của nhạc sĩ vườn. Đành ngậm tâm. Suốt nói ở Ninh Ḥa chỉ có cái thùng bass này lớn nhất với đường kính loa 5 tấc. Có vậy mới “trị” được những đám cưới lớn, tổ chức ngoài trời. Để thuyết phục, chàng cho khởi động máy và mở ngay một bản nhạc. Ôi chao! "nhức nhĩ " và muốn vỡ ngực. Đang t́nh trạng âm thanh vài decibel* bốc lên cả trăm decibel không sao chịu nổi. Đành chào sư phụ, xin tha. Bên hông nhà là một sân trống, c̣n tàn tích của một quán nước. Suốt cho biết đây là quán cà phê nhạc sống. Khi con gái lớn đi lấy chồng cách đây hơn hai năm th́ ngưng hoạt động. Tôi nói - nơi xa thế này có ma nào tới thưởng thức mà nhạc sống với nhạc chết. Suốt phản ứng ngay – Thanh niên nam nữ mới lớn, đang bồ bịch rất thích đến nơi này. Ở Ninh Ḥa, chỉ nơi đây có nhạc sống. Lấy cớ đi xa, nơi vắng vẻ mới dễ “mần ăn”. Tôi chào thua và biết ḿnh sai lầm trong nhận định. Cái khó không bó được cái khôn và không ngăn nổi cái máu đi mây về gió, đúng sở trường của chàng. Tôi rất hài ḷng.

Đă hơn 5 giờ. Nhắc việc đi ra Pḥng thông tin xă, Suốt bảo – trễ một chút chẳng sao. Tôi vào nhà trong, bâng quơ vài lời, cầm ly bia, cụng với chàng hết phần c̣n lại và chào tạm biệt. Tôi nhắc lại việc đám giỗ rồi ra sân nổ máy xe. Suốt có vẻ chưa thỏa măn. Hẹn tái ngộ vào ngày mai.

Tôi phải chủ động về trước khi mặt trời lặn, để c̣n ánh sáng chụp h́nh và một phần lo ngại những bất trắc khi đi trên con đường xa lạ. Tôi h́nh dung đó là con đường ven núi, vắng người, chạy qua một vùng dễ bị “cọp tha, ma bắt” rồi mới đến đèo Bánh Ít, khu trung tâm huyện lỵ mới.

Chạy gần đến Văn Định tôi hỏi đường. Được hướng dẫn rẽ trái. Con đường này tuy nhà cửa c̣n thưa vắng nhưng có nhiều người đi lại. Đường không rộng, tráng nhựa nên các loại xe chạy vù vù. Tôi chạy chậm, vừa đi vừa ngắm cảnh. Đầu nghĩ mông lung về một vùng đất có nhiều giai thoại của Ninh Ḥa.

* decibel : đơn vị đo cường độ âm thanh.

 

 

Dương Tấn Long
 
(xem tiếp kỳ 8)

 


 

 

Đọc :      Kỳ 1     Kỳ 2      Kỳ 3     Kỳ 4     Kỳ 5     Kỳ 6    Kỳ 7    Kỳ 8    Kỳ 9

                  Kỳ 10    Kỳ 11    Kỳ 12    Kỳ 13   Kỳ 14   Kỳ 15 (Hết) 

 

        Trang Văn Thơ của Dương Tấn Long