M    T

Phạm Thanh Khm
 

      

Để Thầy Nguyễn Tố v đồng hương Ninh-Ha đọc giải tr cho vui.

 

Lm việc tại hơn mười mấy nước ở Phi Chu, ti khng để đến cy mt. L do: người Phi chu khng trồng mt, khng ai du nhập cy mt vo lục địa đen ny vo thời kỳ thuộc địa.

 

Nhn một bữa ăn tại nh hng Việt Nam ở thủ đ Yaounde, nước Cameroon, anh chị chủ tiệm cho mang ra một dĩa mt ro để trn bn ăn, trang trọng phụ đề:

- Hiếm mới qu. Xin mời anh.

Mi mt vng mọng, một đầu mi cn r nt cắt của dao để loại bỏ hột. Nhn dĩa mt thực lu, chưa muốn ăn ngay, ti đp lễ:

- Qu ha qu. Ở đu anh chị c được mt ny?

- Anh Bộ mang cho sng nay.

Nhai mi mt thơm, ngọt v ro, được ướp lạnh trước khi đi khch, ti phải mượn lời của nh văn Duyn Anh để diễn tả khẩu vị v tc dụng tm l sau mười lăm năm ăn lại mi mt tươi.

- Tuyệt c mo.

 

Sau bữa ăn, ti tm đến nh anh Bộ để vừa thăm bạn đồng hương, vừa để hỏi địa chỉ cy mt của anh. Mi m nghe anh suốt mấy giờ lin tiếp về cng trnh nghin cứu chuyn mn của anh, ti qun mất hỏi về cy mt.

 

Trở về nhiệm sở mới tại Viện Khảo cứu Nng Lm. Lm cố vấn khảo cứu cho Gim Đốc Viện (về sau ng cn kim giữ chức Tổng Trưởng Bộ Gio dục Cao đẳng v Khảo cứu Khoa học), ti c dịp đi thăm 12 trung tm khảo cứu đặt rải rc trong nước. Cố tm nhưng khng thấy cy mt no trồng trong cc vườn ương của trung tm.

 

Trụ sở Viện đặt tại vng phụ cận thủ đ Yaounde, một vng đồi ni v thung lũng. Với l do gần gũi thủ đ, Viện thường phải đn tiếp quốc khch đến Yaounde khng muốn ở lu trong cc buổi hội họp. Để chuẩn bị khi khch đến, đm lao cng phải cắt l dừa nước dựng dọc đường từ quốc lộ vo cửa cổng Viện. Nhm nhạc cng v vũ cng tụ lại tập dợt ngay dưới văn phng của ti. Một nh khảo cứu Php-Lan-Sa phụ trch chương trnh khảo cứu cy ăn tri, trưng by cc loại tri cy của Viện. Tất cả nhn vin o mũ chỉnh tề tc trực trước cổng để đn khch. Khi Gim Đốc Viện tiếp khch, khng ai nghe r ai ni g trong khung cảnh trống m lin hồi của đm nhạc cng v vũ cng. Trng pho tay di khi khch trao một phong b tiền l x cho nữ nhạc trưởng bo hiệu chấm dứt ngy vui của Viện.

 

Hai thng sau khi ti tới Viện, nh khảo cứu Php Lan Sa vo văn phng của ti lm ngạc nhin:

- Ny người Việt, ta c hai tri mt mang cho bạn.

- Cm ơn. Sao hai thng nay, ta khng thấy.

- Tri đầu ma.

- Trồng ở đu?

- Vườn ương ngay sau văn phng của Người Việt.

 

Mắt ti trn xoe. Đồng nghiệp dẫn ti ra pha sau chỉ cy mt duy nhứt của Viện Khảo Cứu Nng Lm Cameroon. Trng cy mt thực xanh tốt, ti hỏi:

- Trồng mấy năm rồi?

- Bảy năm.

Đồng nghiệp tiếp:

- Người Cameroon khng biết ăn. Ty ở đy khng thch. Ta biết chỉ c người Việt.

- Trồng để lm g?

- Sưu tập v nếu sau ny c thị trường sẽ cho trồng nhiều, đng hộp xuất cảng.

 

Ti mang hai tri mt về nh. Lấy ra một tri chia đi. Phn nửa cho lấy ra từng mi, rửa với nước muối, v cho vo tủ lạnh. Ti v quăng hết hột. Phn nửa cn lại của tri đầu, ti mang cho anh chị Tam Lang, một đồng hương khc cng đến lm việc cho Ngn Hng Yaounde. Tri thứ hai, ti mang biếu trả lễ cho anh chị chủ nh hng Việt Nam. Chủ nh hng vui vẻ:

- Anh Bộ c một cy mt. Ảnh ni tm thấy ở cạnh quốc lộ về miền Bamenda. Anh mới đến đ tm được cy mt thứ hai. Chng ti ở đy 11 năm chưa tm được cy no!

Chiều hm đ mang dĩa trong tủ lạnh ra thưởng thức, ngon miệng ti đưa vo bụng gần nửa dĩa, khng biết mấy mi. Nhờ bao thuốc Alka Seltzer hỗ trợ, nếu khng ngy hm sau, ti đ khng thể đến sở được.

Đến thăm anh chị Tam Lang ngy cuối tuần. Anh Chị chỉ cn một t hột mt luộc v cho biết đ thử hột mt li trong l than hồng. Anh Tam Lang pht biểu rất văn chương:

- Mt li bếp nng ngon hơn l vng. Ta phải đi tm mt.

 

B X của ti vừa đến Cameroon, muốn đi thăm vng biển. Anh Tam Lang lnh trch nhiệm sắp xếp với khch sạn Tabai ở bi biển Limbe cch thủ đ Yaounde hơn 300 cy số cho nhm người Việt đi nghỉ cuối tuần v để đi tm mt. C anh chị Bi dạy ở trường Đại học Luật khoa Yaounde, chị Qui lm ở Bộ Gio dục Cameroon thp tng nhm. Sau hai ngy ngm nước biển, tắm nắng với b x v ton nhm, ti li dẫn đầu đon xe về miền Ty đến thủ phủ Buea theo chỉ dẫn của một Php kiều định cư lu năm ở đy. Chng ti tm được hai cy mt. Hai cy được trồng kế cận ra tri sum su. Khng biết ai đ trồng từ 10 năm qua.

Cc chị thch qu. Tri non tri gi đều muốn hi hết. Ti can:

- Để dnh tri non. Kỳ tới sẽ đến hi.

Anh chị Tam Lang hăng hi:

- Tri non để nấu canh.

Chị Qui dn xếp:

- Tri non c nhiều mủ. Xe ai sẽ chở mt.

Mọi người chỉ ti từ đng xa trn thn chỉ c ci quần tắm đang dặn d người trong khu bảo vệ hai cy mt.

 

Xe của ti v b x được chất chứa hết đống mt non, mt gi mang về nh anh chị Tam Lang ở thủ đ. Xe của cc anh chị khc chở đầy đủ loại hải sản, khoai cũ v tri cy mua dọc đường. Khi tri mt đầu tin của chuyến đi chn, anh chị Tam Lang mời mọi người đến thưởng thức. Ti dặn chị Tam Lang để dnh hột. Ti mang hột về gieo sau nh.

 

Căn nh của Viện hon ton bằng vật liệu gỗ sơn mu cy g đỏ cấp cho ti được xy ở đầu dốc của ngọn đồi Nkolbisson. Đất miền ni c nhiều sạn sỏi v đ. Ti quyết định cho trồng 15 cy mt quanh nh. Một người bạn trẻ lao cng của Viện được cử đến gip ti trồng. Người bạn c lăm nhưng thch ni. Sau khi đ biết cng tc phải lm, bạn trẻ vẫn tiếp tục chất vấn:

- Nhưngthưa xếpđất sỏithế ny lm sao cy sống được.

- Cứ lm y như lời ta dặn.

Người ti xế của ti vo kho k mượn một cy x-beng. Mất hai ngy, người bạn trẻ c lăm đo xong 15 lỗ. Ngy thứ ba, người gc ban ngy phc trnh:

- Nhưng, thưa xếp, đất đen lấy ở đu bỏ dưới đy?

- Đi với ta đến vườn ương của nh khảo cứu Php Lan Sa.

Một t đất đen được bỏ pha dưới đy mỗi lỗ. Mười lăm cy mt được chăm sc kỹ lưỡng.

 

Khốn khổ. Trong khi cc cy pha trước v pha sau nh ln xanh tốt, hai cy trước nh đậu xe c triệu chứng vng ln. Ti lm một cuộc điều tra. Vỡ lẽ. Người bạn gc đm của ti khng muốn đi tiểu tiện xa hơn hai gốc cy mt con của ti. Trẻ, ốm, cao, v sng đạo, người bạn trẻ gc đm đọc kinh Quran đều đặn mỗi đm. Đy l nhiệm sở đầu tin của đời bạn. Viện mướn bạn thay thế người gc cũ bị lỗi ngũ qu nhiều để kẻ trộm lấy mất chiếc xe Renault 12 mới của Viện cấp cho ti. Bạn trẻ khng ni nhiều được tiếng Php. Những ngy cuối thng khi lương pht trễ, bạn trẻ với nt mặt to bn, dẫn một người bạn lm thng ngn vo văn phng cố vấn cầu cứu:

- Nhưng, thưa xếp, Mbida ni mấy ngy nay chưa ăn, xin xếp can thiệp với ban ti chnh cho lnh lương.

- Đi theo ta.

 

Lnh xong lương, bạn biến mất. Nhưng đng bảy giờ chiều mỗi ngy bạn đều c mặt tại nhiệm sở. D bạn c uy-tn như vậy, hai cy mt của ti cần lớn. Ti phải xử dụng ngn ngữ quốc tế để dnh quyền sống cho hai cy mt ny.

Một buổi sng đẹp trời, trước khi vo sở, ti gọi bạn trẻ lại gần cy mt đẹt. Ko l cao cht, ti đưa ngang tầm ngực của người bạn. Bạn khng biết ti trnh diễn ci g, nhưng ra điều cộng tc:

- Thưa xếp.

Ti dẫn người anh em đến cy mt tốt kế cận. L cht cao khỏi đầu của bạn. Bạn gật đầu:

- Thưa xếp.

 

Nếu Mbida của ti diễn đạt được tiếng Php rnh rẽ hoặc ti hiểu được tiếng mẹ đẻ của bạn, thế no cũng l luận v đưa lời bn rằng th l đất ở gốc cy mt thứ hai tốt hơn đất của cy đẹt, do đ chiều cao phải khc nhau. Tưởng vậy nhưng khng phải vậy. Ti dẫn người anh em trở lại cy mt đẹt. Ti mở cửa sổ khuy quần lm động tc đi đường. Bạn hiền vỡ lẽ. Vốn liếng tiếng Php c được bao nhiu đều mang ra:

- Dạ hiểu rồi, thưa xếp.

Từ đ, người bạn đm của ti giữ cy xanh tốt. Mỗi sng thức dậy, nhn ra bốn hướng quanh nh đều thấy 15 cy mt xanh mướt v nhn lc cảm hứng ti c bi thơ con cc như sau:

Ở Cameroon,

Tết Ty buồn,

Nhn mt ro,

Nhớ cố hương.

Sau khi mn giao ko lm việc, Anh Chị Bi từ gi Cameroon về Php, sau đ đổi đi Gabon. Chị Qui về dạy ở Paris. Anh Chị Tam Lang đưa con kiến về Php. Anh Bộ v ti cũng sắp từ gi Cameroon. Nhn một buổi tr dư tửu hậu khc, ti nhắc anh chị chủ tiệm:

- Bốn năm sau, nếu anh chị cn ở đy, nhớ đến nh cũ của ti mang mt về ăn.

 

 

Viết tại đồi Nkolbisson, Cameroon ngy 1/1/1991

Phạm Thanh Khm

ISNAR Senior Research Officer (1988-1991)

World Bank Project PRAN/Cameroon

Chuyển sang VPS Keys 4.3 tại Kabul ngy thứ su 19/8/2005

 

 

 

., .,.., .,.., .,.

 

Đọc:

        Trang Văn Thơ của Phạm Thanh Khm

 


 

 

 


 

        Trở về www.ninh-hoa.com